27 ژوئیه 2026- مطالعهای که اخیراً در مجلۀ Circulation منتشر شده است، نشان میدهد که مصرف بیشتر نوشیدنیهای شیرینشده با قند و آبمیوه در دوران کودکی با خطر بالاتر ابتلا به فشار خون بالا در مراحل بعدی زندگی همراه بوده است.
بررسی منابع فروکتوز و خطر فشار خون
فشار خون بالا (Hypertension) یکی از نگرانیهای اصلی بهداشت عمومی است که سالانه بیش از یک میلیارد مورد ابتلا و نه میلیون مرگومیر در سراسر جهان گزارش میشود. در دهههای اخیر، افزایش شیوع فشار خون بالا در میان بزرگسالان جوان، نوجوانان و حتی کودکان مشاهده شده است.
فشار خون بالا اغلب همزمان با چاقی، دیابت نوع ۲ و دیسلیپیدمی (اختلال چربی خون) رخ میدهد که مجموعاً خطر بیماریهای قلبی-عروقی را افزایش میدهند. خطر ابتلا به این بیماریها را میتوان با اتخاذ سبک زندگی سالم، مانند داشتن رژیم غذایی سالم و ورزش منظم، کاهش داد.
در میان اجزای رژیم غذایی، مصرف بیش از حد قندها، بهویژه فروکتوز، به دلیل پاسخ متابولیک منحصربهفرد فروکتوز در کبد، با افزایش خطر بیماریهای قلبی-متابولیک مرتبط دانسته شده است. نوشیدنیهای شیرینشده با قند، به عنوان منبع اصلی فروکتوز، همواره با پیامدهای نامطلوب سلامتی مرتبط بودهاند. در مقابل، میوههای کامل و آبمیوه که آنها نیز حاوی مقادیر زیادی فروکتوز هستند، یا با عوارض قلبی-عروقی مرتبط نبودهاند یا ارتباط آنها غیرمنسجم بوده است.
با توجه به ارتباط احتمالی بین مصرف فروکتوز و خطر قلبی-عروقی، مطالعۀ حاضر با هدف بررسی ارتباط بین منابع غذایی مختلف حاوی فروکتوز و خطر فشار خون بالا انجام شد.
مطالعۀ ۲۵ ساله بر روی الگوهای غذایی کودکی
این مطالعه، اطلاعات خوداظهاری درباره سبک زندگی، وضعیت سلامت و الگوی رژیم غذایی شرکتکنندگان در مطالعۀ «GUTS(the Growing Up Today)» را تحلیل کرد. این یک مطالعه طولی (طولانیمدت) در حال انجام است که پس از حذف موارد خاص، در نهایت شامل ۲۵,۷۴۹ شرکتکننده از دو مرحلۀ ثبتنام بود.
در مرحله اول که در سال ۱۹۹۶ آغاز شد، در مجموع ۱۶,۸۷۵ کودک ۹ تا ۱۴ ساله از سراسر ایالات متحده ثبتنام شدند. در مرحله دوم که در سال ۲۰۰۴ آغاز شد، در مجموع ۱۰,۹۱۸ کودک ۹ تا ۱۶ ساله ثبتنام شدند.
در طول دوره پیگیری که در سال ۲۰۲۱ به پایان رسید، شرکتکنندگان اطلاعات مربوط به سبک زندگی، وضعیت سلامت و رژیم غذایی معمول خود را از طریق پرسشنامههای معتبر هر یک تا چهار سال یکبار ارائه دادند. میانگین سنی شرکتکنندگان در زمان ثبتنام و در پایان دوره پیگیری، به ترتیب ۱۲ و ۳۶ سال بود.
هدف اصلی مطالعه، بررسی این موضوع بود که آیا مصرف کل فروکتوز و مصرف نوشیدنیهای شیرینشده با قند، آبمیوه و میوه کامل با خطر ابتلا به فشار خون بالا ارتباط دارد یا خیر.
نوشیدنیهای شیرین و آبمیوه خطر فشار خون را افزایش میدهند
حدود ۶ درصد از شرکتکنندگان در طول دورۀ پیگیری ۲۵ ساله، تشخیص فشار خون بالا را گزارش کردند. تحلیل دادهها با کنترل عوامل سبک زندگی و سایر عوامل رژیمی نشان داد که مصرف کل فروکتوز با افزایش خطر فشار خون بالا مرتبط نیست.
با این حال، بیشترین میزان مصرف نوشیدنیهای شیرینشده با قند (دو وعده یا بیشتر در روز) و آبمیوه (۱.۵ وعده یا بیشتر در روز) به طور معناداری با خطر بالاتر فشار خون بالا مرتبط بود. از سوی دیگر، مصرف میوه کامل هیچ ارتباطی با خطر فشار خون بالا نشان نداد.
تحلیل جایگزینی نشان داد که جایگزین کردن یک وعده در روز نوشیدنی شیرینشده با قند با یک وعده در روز میوه کامل، شیر یا آب، به ترتیب با ۲۲٪، ۱۳٪ و ۹٪ خطر کمتر ابتلا به فشار خون بالا مرتبط بود. به همین ترتیب، جایگزینی یک وعده آبمیوه در روز با یک وعده میوه کامل در روز، با ۱۹٪ خطر کمتر ابتلا به فشار خون بالا مرتبط بود.
منبع غذا بیش از میزان کل فروکتوز اهمیت دارد
این مطالعۀ طولی در مقیاس بزرگ، الگوهای غذایی دوران کودکی را به خطر فشار خون بالا در درازمدت مرتبط میکند. با پیگیری شرکتکنندگان از دوران کودکی تا بزرگسالی، این مطالعه شواهدی ارائه داد که نشان می دهد مصرف بیشتر نوشیدنیهای شیرینشده با قند و آبمیوه با خطر بالاتر ابتلا به فشار خون بالا مرتبط بوده، در حالی که مصرف بیشتر میوه کامل با افزایش این خطر همراه نبوده است.
این مطالعه همچنین میوه کامل، آب و شیر را به عنوان جایگزینهای مناسب برای نوشیدنیهای شیرینشده با قند و آبمیوه شناسایی نمود. به طور کلی، این یافتهها گنجاندن منابع غذایی جایگزین در مداخلات رژیم غذایی را برای مدیریت خطر قلبی-عروقی تشویق کرده، و بر نیاز به توصیههای رژیمی مبنی بر کاهش منابع مایع قندهای آزاد و ترویج مصرف میوه کامل تأکید دارند.
در میان انواع مختلف نوشیدنیهای شیرینشده با قند که در این مطالعه تحلیل شدند، هم نوشابه و هم نوشیدنیهای ورزشی با افزایش خطر فشار خون بالا مرتبط بودند. این نوشیدنیها حاوی مقادیر زیادی فروکتوز و سدیم هستند و اغلب در مقادیر بالا مصرف میشوند که ممکن است از طریق انرژی مازاد، افزایش احتباس سدیم و تغییر در تعادل مایعات بدن، به خطر فشار خون بالا کمک کنند.
در مورد آبمیوه، این مطالعه گزارش میدهد که مصرف بیش از حد آن با افزایش خطر فشار خون بالا مرتبط است. آبمیوه علاوه بر فروکتوز، حاوی مقادیر کافی از ویتامینها، مواد معدنی و پلیفنولها است که ممکن است در صورت مصرف در دوزهای کم تا متوسط، از اثرات منفی متابولیک فروکتوز جلوگیری کند. این مطالعه همچنین یک الگوی پاسخ به دوز «J» شکل احتمالی را مشاهده کرد که نشان میدهد مصرف کمتر با آسیب همراه نبوده و ممکن است حتی فوایدی داشته باشد، اگرچه این الگو از نظر آماری معنادار نبود. با این حال، این اثر محافظتی ممکن است توسط فروکتوز بیش از حد در دوزهای بالاتر آبمیوه خنثی شود.
قابل توجه است که این مطالعه روندی را به سمت خطر کمتر فشار خون بالا با مصرف میوه کامل نشان میدهد که ممکن است به دلیل وجود سطوح بالای فیبر رژیمی، پلیفنولها و سایر مواد مغذی باشد. این اجزای حیاتی غذا در طول تولید آبمیوه از بین میروند و در نتیجه، مزایای محافظتی قلب در میوه کامل، در آبمیوه حفظ نمیشود.
به عنوان یک مطالعه مشاهدهای، یافتهها نشاندهنده «ارتباطات» هستند نه «روابط علت و معلولی». علاوه بر این، میزان مصرف رژیمی، شاخص توده بدنی (BMI) و تشخیصهای فشار خون بالا به صورت خوداظهاری بوده و از آنجایی که جمعیت مطالعه عمدتاً سفیدپوست غیرهیسپانیک بوده است، یافتهها ممکن است برای جمعیتهای متنوعتر قابل تعمیم نباشد.
با توجه به افزایش شیوع فشار خون بالا در نسلهای جوانتر، این یافتهها از دستورالعملهای بالینی و سیاستهای بهداشت عمومی که مصرف بیش از حد نوشیدنیهای شیرینشده با قند و آبمیوه را محدود میکنند، برای کاهش خطر فشار خون بالا در درازمدت حمایت میکند.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20260626/Childhood-sugary-drinks-and-fruit-juice-linked-to-higher-adult-blood-pressure-risk.aspx